ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਚੋਣ ਰਣਨੀਤੀ: ਬਿਨਾਂ ਸੀਐੱਮ ਚਿਹਰੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਉਤਰੇਗੀ ਪਾਰਟੀ
*ਕੀ &lsquoਟੀਮ ਪਲੇਅਰ&rsquo ਫਾਰਮੂਲਾ ਬਚਾਏਗਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਡੁਬਦੀ ਬੇੜੀ?
*ਟੀਮ ਪਲੇਅਰ ਬਣੋ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਜਾਓ&rsquo: ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਿਗਲ ਵੱਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਨੀਤੀਗਤ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਡੇਢ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ &lsquoਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ&rsquo ਵਾਲੀ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਪਾਰਟੀ ਹੁਣ &lsquoਸਮੂਹਿਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ&rsquo ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ &rsquoਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਹਾਈਕਮਾਂਡ ਦਾ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਚੋਣ ਰਣਨੀਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸਬਕ ਹੈ। ਬਰਨਾਲਾ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਇਸ ਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਮੂਹਿਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇਗੀ।
ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 2012, 2017 ਅਤੇ 2022 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। 2022 ਵਿੱਚ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਐਲਾਨਣਾ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸੀ, ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਲੇਸ਼ ਅਤੇ ਧੜੇਬਾਜ਼ੀ ਕਾਰਨ ਉਲਟਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਐਲਾਨਣ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦਿੱਗਜ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਕਾਡਰ ਵੀ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੂਬਾ ਇੰਚਾਰਜ ਭੁਪੇਸ਼ ਬਘੇਲ ਅਤੇ ਹਾਈਕਮਾਂਡ ਨੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ &lsquoਸਮੂਹਿਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ&rsquo ਹੇਠ ਲੜੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ:
*ਕੋਈ ਇੱਕ ਚਿਹਰਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।
*ਹਰ ਆਗੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿਤਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਣੀ ਹੋਵੇਗੀ।
* ਚੰਨੀ, ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ, ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਰੰਧਾਵਾ ਅਤੇ ਰਾਣਾ ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਕਈ ਦਾਅਵੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਪੱਧਰ &rsquoਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪਾਰਟੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਆਗੂ ਨੂੰ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ।
ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹਾਈਕਮਾਂਡ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜੋ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ&mdashਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ 'ਟੀਮ ਪਲੇਅਰ' ਹੋਣ। ਹਾਈਕਮਾਂਡ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਸੰਕਟ ਗਹਿਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਆਗੂ ਨਹੀਂ ਉੱਭਰਿਆ ਜਿਸਦਾ ਕੱਦ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕਜੁੱਟ ਕਰ ਸਕੇ।
ਹਾਈਕਮਾਂਡ ਹੁਣ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮਹੱਤਵਕਾਂਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਅਜਿਹੇ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਮੁੜ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ-ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ &rsquoਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਸਕਣ।
ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ ਲਈ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜਕਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਅੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸਵਾਲ ਉੱਠੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾਉਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲਗਭਗ 30 ਦੇ ਕਰੀਬ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਹਾਈਕਮਾਂਡ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਪਹੁੰਚਾਈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਵੜਿੰਗ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਧੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ ਹਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਇਹ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਫੁਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੜਕਾਂ &rsquoਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਪੱਧਰ &rsquoਤੇ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਮਹਾਂਰਥੀਆਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਓਨੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕੇ, ਜਿਸਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਲੋੜ ਸੀ।
ਬਰਨਾਲਾ ਵਿੱਚ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਫੇਰੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਟੀਮ ਪਲੇਅਰ ਬਣੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿਆਂਗੇ।" ਇਹ ਬਿਆਨ ਸਿੱਧਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਲਈ ਸੀ ਜੋ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖ ਕੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਹਾਈਕਮਾਂਡ ਹੁਣ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ।
ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ-ਕਿਸਾਨ ਮੁੱਦਿਆਂ &rsquoਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।
ਹੁਣੇ ਜਿਹੇ ਹੋਈ ਰੈਲੀ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਰਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਭਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਡੇਢ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਸਫ਼ਲ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ, ਪਰ ਇਹ ਤੈਅ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਹੁਣ 'ਇੱਕ ਬੰਦੇ' ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।