ਲੈਸਟਰ (ਇੰਗਲੈਂਡ), 10 ਅਪ੍ਰੈਲ (ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੱਡੇ)- ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਜਾਲ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ 19-19 ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਲ ਦੱਖਣੀ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਕੈਰਫ਼ਿਲੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਧੋਣ ਦੇ ਧੰਧੇ ਦੀ ਆੜ ਹੇਠ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਤੇ ਵਰਤ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਦਿਲਸ਼ਾਦ ਸ਼ਾਮੋ, ਉਮਰ 41 ਸਾਲ, ਅਤੇ ਅਲੀ ਖ਼ਿਦਰ, ਉਮਰ 40 ਸਾਲ, ਮੁੱਢੋਂ ਇਰਾਕੀ ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ &rsquoਤੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਲੰਬੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਗੁਪਤ ਤੌਰ &rsquoਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਸਬੂਤਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਪੂਰਾ ਜਾਲ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਗਠਿਤ ਅਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੋਸ਼ੀ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰੀਬ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਲਗਭਗ ਸੌ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਜਾਂਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਾਰ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਜਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਯਾਤਰਾ ਸੇਵਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਰਕਮ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਜਾਲ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਸਹੂਲਤ ਤਹਿਤ ਨਕਲੀ ਯਾਤਰਾ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਰਸਤੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਪੱਚੀ ਹਜ਼ਾਰ ਪੌਂਡ ਤੱਕ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਪੌਂਡ ਤੱਕ ਦੀ ਰਕਮ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਮਾਲਵਾਹਕ ਵਾਹਨਾਂ ਜਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਪੌਂਡ ਤੱਕ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਇਸ ਜਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਬਾਰੇ ਛੋਟੀਆਂ ਚਲਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਕੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਧਿਅਮਾਂ &rsquoਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਰਸਤਾ ਸੁਗਮ ਹੈ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ। ਕੁਝ ਚਲਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਗੂਠਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਦੱਸਦੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੌਕੇ &rsquoਤੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਮੰਜ਼ਿਲ &rsquoਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਮਗਰੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਜਾਂਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਜਾਲ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਾਲ ਇਰਾਕ, ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬੇਲਾਰੂਸ, ਮੋਲਡੋਵਾ ਅਤੇ ਬੋਸਨੀਆ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਟਲੀ, ਕਰੋਏਸ਼ੀਆ, ਰੋਮਾਨੀਆ, ਬੁਲਗਾਰੀਆ, ਸਲੋਵੇਨੀਆ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਪੜਾਅ &rsquoਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਦਦਗਾਰ ਟੋਲੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਵਿੱਚੋਂ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁਗਠਿਤ ਜਾਲ ਸੀ।
ਇਸ ਧੰਧੇ ਵਿੱਚ ਰਕਮ ਦੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਕਮ ਸਿੱਧੀ ਬੈਂਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਥਾਂ ਰਕਮ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾ ਕੇ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਆਧਾਰ &rsquoਤੇ ਅਦਾ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਕਾਰਨ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਲਈ ਰਕਮ ਦੀ ਅਸਲੀ ਲੜੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਕਮ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੱਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਪਟਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਮਾਈ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਰਾਮਦਗੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕੀ।
ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਕਮ ਦੇ ਬਦਲੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ, ਜੰਗ ਤੋਂ ਭੱਜਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੇਬਸੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦਾ ਨਿਰਦਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਾਭ ਉਠਾਇਆ।
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਪਰਾਧੀ ਜਾਲ ਚਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਮਾਈ ਦਾ ਸਾਧਨ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ। ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਧੰਧਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁੱਖ-ਦਰਦ ਤੋਂ ਲਾਭ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਨਿਰਦਈ ਮਿਸਾਲ ਵੀ ਸੀ।
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਮੁੜ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਧੰਧਾ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ &rsquoਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰੀ ਲਾਭ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਜਾਲ ਟੁੱਟਣ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਰੋਹਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ।
ਕੈਪਸਨ:-
ਗਿ੍ਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੋਸੀ!
ਤਸਵੀਰਾਂ :-ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੱਡੇ